Làng Chiếu Cẩm Nê Đà Nẵng

LÀNG CHIẾU CẨM NÊ – ĐÀ NẴNG

***
Đà Nẵng từ lâu đã nổi tiếng xa gần với những làng nghề truyền thống vang danh cả nước. Ai chẳng nghe qua bánh tráng Túy Loan giòn tang đậm vị, đá mỹ nghệ Non Nước tinh xảo kì công hay chén nước mắm Nam Ô thơm ngon đậm đà… Mỗi làng nghề đều có những bí quyết riêng, được lưu giữ và truyền lửa từ hàng thế kỉ. Hôm nay, Top Travels sẽ đưa du khách đổi gió một ngày về với làng chiếu Cẩm Nê – một trong những làng nghề truyền thống và cũng là một KDL sinh thái mới hấp dẫn của phố biển Đà Nẵng. 

lang-chieu-cam-ne-da-nang

1. Sơ nét về làng chiếu Cẩm Nê

- Nằm ở ngoại ô thành phố Đà Nẵng, làng chiếu Cẩm Nê thuộc xã Hòa Tiến, huyện Hòa Vang , cách trung tâm thành phố khoảng 14km về phía Tây Nam. Làng nằm giữa vùng đồng bằng do phù sa sông Cẩm Lệ bồi tạo nên. Tuy có diện tích khá nhỏ nhưng Cẩm Nê nổi tiếng xa gần bởi nghề dệt chiếu truyền thống.

- Nghề dệt chiếu ở Cẩm Nê có nguồn gốc từ vùng Hoằng Hóa ( Thanh Hóa ngày nay). Theo những nghệ nhân trong làng, nghề dệt chiếu ở Cẩm Nê được hình thành từ TK XV, lúc vua Lê Thánh Tôn đánh thắng nước Chiêm Thành, sáp nhập thành Đồ Bàn vào Quảng Nam. Tính đến nay, làng đã trải qua gần 6 thế kỉ với bao thăng trầm của đất nước. ^^    

2. Chiếu Cẩm Nê có gì đặc biệt ?

- Những làng nghề truyền thống thường hình thành và phát triển khi có nguồn nguyên liệu tại chỗ để sản xuất sản phẩm. Dễ thấy như ở làng điêu khắc đá Non Nước với nguồn đá cẩm thạch quí giá của Ngũ Hành Sơn, làng nước mắm Nam Ô với nguồn cá cơm than tự nhiên từ biển… Tuy nhiên, làng chiếu Cẩm Nê lại tồn tại mãnh liệt gần 6 thế kỉ dù cả làng chẳng có mấy ngọn cói, manh đay. Đây là hai nguyên liệu chính nhất để làm chiếu. Do vậy Cẩm Nê phải nhập nguồn nguyên liệu từ làng chiếu Bàn Thạch ( Duy Xuyên – Quảng Nam) hoặc xa hơn là làng chiếu Chương Hòa ( Hoài Nhơn – Bình Định).

- Chiếu Cẩm Nê rất đa dạng về mẫu mã và khổ chiếu, nổi bật nhất là chiếu hoa với màu sắc rực rỡ. Mặc dù không có nguồn nguyên liệu tại chỗ nhưng không bởi vì thế mà sản phẩm chiếu ở đây không có tiếng vang. Dưới thời nhà Nguyễn, chiếu Cẩm Nê được ưa chuộng và sử dụng trong cung đình như một món đồ đắt giá và sang trọng. Chiếu tại đây được đánh giá là nằm rất êm lưng, mùa đông tỏa ra hơi ấm, mùa hè lại mát và phảng phất hương thơm đồng nội ^^

- Ở nước ta, tỉnh nào cũng có nghề dệt chiếu. Vậy do đâu mà Cẩm Nê lại có thể bứt phá ra khỏi lũy tre làng và gây tiếng vang trong và ngoài tỉnh? Mình đã rất băn khoăn về vấn đề này trước khi tìm về với Cẩm Nê. Khi đến đây, mình đã được các cao nhân trong làng tự hào kể về giai thoại đã làm nên lịch sử. Giai thoại kể rằng: 

“ Ngày ấy có một vị vua triều Nguyễn kinh lý về vùng đất Quảng Nam dự khánh thành một cây cầu mới. Khi đặt chân lên chiếc chiếu dùng lót đường cho nhà vua đi, bỗng phát hiện ra rằng đây không phải là chiếc chiếu bình thường như đã thấy khắp nơi mà là một loại chiếu có dụng công công phu, mang dáng vẻ của mỹ thuật dân gian được kết dệt bằng kỹ thuật thô sơ nhưng sắc nét. Chiếu dày, mặt trên bóng láng, giữa chiếu nổi lên hình chữ Thọ màu đỏ, đường nét in hoa rất sắc sảo. Nhìn kỹ, chữ Thọ được tính toán, bỏ lát sao cho khi dệt xong chiếc chiếu là có ngay hình chữ Thọ, không phải dệt xong mới vẽ chữ. Vua thấy chiếc đẹp, mở lời khen ngợi. Chữ Thọ dệt thẳng vào chiếu được nghệ nhân Thủ Lọ ở ngay tại làng Cẩm Nê thiết kế mà thành. Từ khi được vua ban khen, chiếu Cẩm Nê được cả nước biết đến. Dưới các thời vua Minh Mệnh, Tự Đức chiếu Cẩm Nê được chọn sử dụng rộng rãi trong cung đình Huế.” 

3. Qui trình làm chiếu Cẩm Nê

Cẩm Nê có những bí quyết riêng để sản phẩm của mình vang danh cả nước.

+ Cói tươi sau khi mua về được chẻ mỏng vừa phải và phơi thật khô. Nếu cói còn ẩm thì không giữ được lâu và rất dễ lên mốc. Ngoài ra làng Cẩm Nê còn có bí quyết riêng khi phơi cói để chiếu thành phẩm còn phảng phất mùi thơm rất đặc trưng.

+ Làng sản xuất chủ yếu là chiếu trơn và chiếu hoa. Chiếu trơn được dệt từ những sợi đay dài, giữ nguyên màu gốc của đay mà không nhuộm màu khác. Còn với chiếu hoa, nghệ nhân sẽ dệt và tạo hình bằng những sợi đay đã được nhuộm công phu từ nhiều màu sắc khác nhau. Có 5 màu cơ bản là xanh lá, đỏ, vàng, tím và màu đay. Cẩm Nê có cách nấu màu nhuộm riêng.  Phẩm nấu lên và nhúng từng nạm lác một sau đó đem phơi. Một nạm lác có thể nhuộm một hoặc hai ba lần tùy màu phẩm và độ pha chế đậm nhạt. Chiếu Cẩm Nê được ưa chuộng một phần cũng bởi vì màu chiếu lâu phai.

+ Người dệt chiếu ở Cẩm Nê chọn cây cau già, thật thẳng, khô và nhẹ để làm khổ và thoi dệt chiếu. Hai người, một người ruôn cói bằng thoi vào khung, một người dập khổ để chiếu chặt và liên kết. Chiếu sau khi được dệt xong phải trải ra khắp sân, khắp vườn để phơi cho nguội. Sau cùng là gút các đầu đay để các sợi lác 2 bên không bị bung ra. Vô cùng khéo léo và tỉ mỉ ^^

4. Một số lưu ý cho du khách khi thăm làng chiếu Cẩm Nê 

+  Đây là làng nghề truyền thống và không hề mất phí khi tham quan.

+ Có hai cách để đến Cẩm Nê là đi xe máy hoặc đi tàu du lịch. Vừa qua mình đã đến thăm làng chiếu bằng tour du lịch đường sông Đà Nẵng.  Lên thuyền dọc sông Hàn chiêm ngưỡng những cây cầu nổi tiếng, sau đó xuôi  về sông Cẩm Lệ tham quan làng chiếu và nhà lưu niệm Bí thư Nguyễn  Bá Thanh. Ăn trưa những món đồng quê tại KDL sinh thái của vùng, không gian rất chuẩn thôn quê nhé ^^

+  Làng chiếu Cẩm Nê đẹp nhất vào khoảng tháng 11 trở đi. Đây là thời điểm cận Tết. Khí trời se lạnh là lúc người dân tất bật cho vụ chiếu xuân. Hàng ngàn chiếc chiếu hoa được phơi khắp làng, rực rỡ vô cùng. Đó là thời điểm Cẩm Nê đẹp nhất ^^

Vượt qua bao khó khăn về nguồn nguyên liệu, trải qua bao thăng trầm của chiến tranh ly tán, làng chiếu Cẩm Nê ngày nào đang dần khôi phục và được đưa vào du lịch Đà Nẵng như một nét chấm phá độc đáo trong bức tranh văn hóa của Đà Nẵng. Hẹn gặp lại Cẩm Nê vào một ngày không xa nhé!
Kim Yến – Top Travels